Czy Celebrant Ślubny udziela ślubu? Co warto wiedzieć o stronie prawnej

Czy Celebrant rzeczywiście udziela ślubu? Czy po ceremonii prowadzonej przez Celebranta Para jest formalnie małżeństwem? Czy podpisuje się dokumenty i czy taka uroczystość ma moc prawną? Te pytania pojawiają się bardzo często — zarówno po stronie Par Młodych, jak i osób, które chcą wejść do zawodu Celebranta.

Celebrant nie zastępuje kierownika Urzędu Stanu Cywilnego ani innej osoby, przed którą prawo pozwala skutecznie zawrzeć małżeństwo. Może natomiast stworzyć coś, czego formalna procedura prawna nie musi zapewniać: ceremonię całkowicie dopasowaną do historii, wartości, osobowości i emocji konkretnej Pary.

Co tak naprawdę oznacza „udzielić ślubu”?

W języku potocznym mówimy często: „Celebrant udzielił nam ślubu”, „ksiądz udzielił ślubu” albo „urzędnik udzielił ślubu”.

Z prawnego punktu widzenia precyzyjniejsze pytanie brzmi:

I tutaj odpowiedź zależy nie od wyglądu ceremonii, dekoracji, przysięgi czy obecności gości, lecz od spełnienia przesłanek określonych w przepisach.

Celebrant Ślubny jako Celebrant nie znajduje się w tym katalogu.

Dlatego nawet najpiękniejsza ceremonia symboliczna, podczas której Para wypowie przysięgi, wymieni obrączki i usłyszy uroczyste ogłoszenie jej związku, sama w sobie nie powoduje powstania małżeństwa w świetle polskiego prawa.

Kto może doprowadzić do zawarcia małżeństwa ze skutkiem prawnym?

1. Małżeństwo przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego

Para składa wymagane prawem oświadczenia przed kierownikiem USC.

Co istotne, ceremonia nie musi odbywać się wyłącznie w budynku urzędu. Zgodnie z art. 85 ust. 5 Prawa o aktach stanu cywilnego kierownik USC może, na wniosek osoby zamierzającej zawrzeć małżeństwo, przyjąć oświadczenia poza urzędem stanu cywilnego w swoim okręgu rejestracji, jeżeli wskazane miejsce zapewnia zachowanie uroczystej formy oraz bezpieczeństwo osób obecnych przy składaniu oświadczeń.

Dlatego prawnie skuteczny ślub cywilny może odbyć się również w hotelu, ogrodzie czy innym miejscu zaakceptowanym przez właściwy USC.

2. Małżeństwo zawierane w formie wyznaniowej ze skutkami cywilnymi

Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje także możliwość zawarcia małżeństwa w obecności uprawnionego duchownego, jeżeli zostaną spełnione wszystkie ustawowe warunki pozwalające wywołać skutki cywilne.

3. Małżeństwo przed polskim konsulem

Przepisy przewidują również możliwość zawarcia małżeństwa przez obywateli polskich przebywających za granicą przed polskim konsulem lub osobą wykonującą jego funkcję — przy spełnieniu wymaganych warunków.

A gdzie w tym wszystkim znajduje się Celebrant Ślubny?

Celebrant pełni zupełnie inną funkcję.

Nie reprezentuje państwa. Nie sporządza aktu małżeństwa. Nie dokonuje zmiany stanu cywilnego. Nie przyjmuje — wyłącznie jako Celebrant — oświadczeń wywołujących skutki przewidziane dla zawarcia małżeństwa.

Jego zadaniem jest stworzenie ceremonii.

To nie są role konkurencyjne. To dwie różne warstwy wydarzenia.

Czy ceremonia symboliczna jest legalna?

Polskie przepisy nie tworzą odrębnej prawnej formy małżeństwa określanej jako „ślub symboliczny” czy „ceremonia symboliczna”.

Nie oznacza to jednak, że Para nie może zorganizować prywatnej uroczystości, podczas której Celebrant poprowadzi przygotowaną dla niej ceremonię.

Oznacza jedynie, że taka ceremonia nie jest czynnością, wskutek której powstaje małżeństwo w rozumieniu Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Co może zrobić Celebrant podczas ceremonii symbolicznej?

Możliwości są bardzo szerokie. Celebrant może między innymi:

• przeprowadzić rozmowy z Parą przed uroczystością,
• poznać jej historię,
• stworzyć indywidualny scenariusz,
• opowiedzieć historię relacji,
• pomóc w przygotowaniu osobistych przysiąg,
• przeprowadzić wymianę obrączek,
• zaprosić do udziału rodziców, dzieci, świadków czy przyjaciół,
• wprowadzić rytuały symboliczne,
• przygotować elementy humorystyczne,
• poprowadzić ceremonię dwujęzyczną,
• stworzyć uroczystość inspirowaną wartościami, kulturą lub historią Pary,
• zakończyć ceremonię symbolicznym ogłoszeniem związku Pary.

Właśnie dlatego ceremonia symboliczna może być tak osobista i elastyczna.

Czy Para może podpisać dokument podczas ceremonii symbolicznej?

Tak — ale trzeba bardzo jasno rozróżnić pamiątkowy certyfikat ceremonii od aktu małżeństwa.

Celebrant może przygotować elegancki dokument, który Para i świadkowie podpiszą podczas ceremonii. Może znaleźć się na nim data, miejsce uroczystości, nazwiska Pary, tekst przysięgi czy podpis Celebranta.

Taki dokument może mieć ogromną wartość sentymentalną.

Profesjonalny Celebrant nigdy nie powinien pozostawiać klientom wątpliwości co do charakteru podpisywanego podczas ceremonii dokumentu.

Czy świadkowie podczas ceremonii symbolicznej są świadkami w rozumieniu prawa?

Jeżeli odbywa się wyłącznie ceremonia symboliczna — nie.

Mogą pełnić niezwykle ważną funkcję podczas uroczystości, podpisać pamiątkowy certyfikat, przeczytać list, uczestniczyć w rytuale czy przekazać obrączki. Nie stają się jednak z tego powodu świadkami zawarcia małżeństwa w rozumieniu przepisów.

Czy można najpierw wziąć ślub cywilny, a później zrobić ceremonię z Celebrantem?

Tak — i jest to jeden z najbardziej naturalnych modeli organizacji ceremonii symbolicznej.

Para może zawrzeć małżeństwo cywilne kilka miesięcy wcześniej, kilka tygodni wcześniej, dzień wcześniej albo rano w dniu wesela, a właściwą, rozbudowaną uroczystość dla rodziny i przyjaciół zorganizować później z Celebrantem.

Daje to ogromną swobodę. Formalności zostają załatwione niezależnie, a w dniu wesela Para może skupić się na ceremonii, którą naprawdę chce przeżyć.

Czy można zrobić odwrotnie — najpierw ceremonię symboliczną, a ślub cywilny później?

Również tak.

Ponieważ sama ceremonia symboliczna nie zmienia stanu cywilnego, może zostać zorganizowana także przed formalnym zawarciem małżeństwa.

Celebrant powinien wiedzieć, czy formalny ślub już się odbył, ma dopiero nastąpić czy Para świadomie decyduje się wyłącznie na uroczystość symboliczną.

Czy można połączyć ślub cywilny i ceremonię Celebranta tego samego dnia?

Tak, ale trzeba wyraźnie rozdzielić część prawną i symboliczną.

1. Kierownik USC przyjeżdża do wybranego i zaakceptowanego miejsca.
2. Przeprowadza formalną część ceremonii.
3. Para składa wymagane prawem oświadczenia.
4. Dochodzi do prawnie skutecznego zawarcia małżeństwa.
5. Następnie Celebrant może poprowadzić spersonalizowaną część uroczystości — historię Pary, osobiste przysięgi, rytuały i wypowiedzi bliskich.

Organizacyjnie taki model wymaga wcześniejszego uzgodnienia przebiegu z właściwym USC.

Czy Celebrant może być jednocześnie osobą, przed którą prawnie zawierane jest małżeństwo?

Samo bycie Celebrantem nie daje żadnych szczególnych uprawnień do wywołania skutków prawnych zawarcia małżeństwa.

Może się jednak zdarzyć, że konkretna osoba wykonująca zawód Celebranta niezależnie pełni inną funkcję, z którą prawo wiąże możliwość udziału w prawnie skutecznym zawarciu małżeństwa.

W takiej sytuacji skutki prawne nie wynikają z tego, że dana osoba jest Celebrantem, tylko z jej drugiej, prawnie określonej funkcji i spełnienia wszystkich ustawowych warunków.

Czy Celebrant może powiedzieć: „ogłaszam Was małżeństwem”?

W ceremoniach symbolicznych używa się bardzo różnego języka. Nie warto jednak budować uroczystości w sposób, który powodowałby, że Para nie wie, czy właśnie doszło do prawnego zawarcia małżeństwa.

Profesjonalnie bezpieczniejszym podejściem jest ustalenie z Parą języka ceremonii jeszcze na etapie scenariusza.

Można stworzyć niezwykle uroczyste zakończenie bez udawania czynności urzędowej, na przykład:

albo:

Nie chodzi o to, aby ceremonia była mniej uroczysta. Chodzi o to, aby uroczystość i prawo nie były ze sobą mylone.

Z perspektywy Wedding Plannera i Celebranta: Para musi wiedzieć, co właściwie kupuje

Co powinno znaleźć się w umowie z Celebrantem?

W umowie dotyczącej przygotowania i prowadzenia ceremonii symbolicznej warto bardzo jasno określić zakres usługi.

W szczególności powinno wynikać z niej, że przedmiotem usługi jest przygotowanie i/lub prowadzenie ceremonii symbolicznej, a nie dokonanie prawnej czynności zawarcia małżeństwa.

Dobrą praktyką jest również uregulowanie między innymi:

• zakresu przygotowania scenariusza,
• liczby spotkań z Parą,
• zasad przygotowania przysiąg,
• czasu i miejsca ceremonii,
• zasad zmian scenariusza,
• zakresu współpracy z Wedding Plannerem i obiektem,
• ewentualnego pamiątkowego certyfikatu,
• odpowiedzialności Pary za formalności związane z prawnym zawarciem małżeństwa.

Zakres umowy powinien być dostosowany do konkretnego modelu usługi Celebranta, a w przypadku wątpliwości dotyczących jej zapisów warto skonsultować dokument z prawnikiem.

Czy data ceremonii symbolicznej staje się datą ślubu w dokumentach?

Nie.

Jeżeli Para zawiera prawnie skuteczne małżeństwo w innym terminie niż ceremonia symboliczna, skutki prawne wiążą się z datą formalnego zawarcia małżeństwa, a nie z datą wcześniejszej lub późniejszej uroczystości symbolicznej.

Para może oczywiście emocjonalnie traktować dzień ceremonii jako swój właściwy „dzień ślubu”. To jednak inna kwestia niż wpis w rejestrze stanu cywilnego.

Czy można mieć tylko ceremonię symboliczną i w ogóle nie zawierać małżeństwa cywilnego?

Tak — można zorganizować samą uroczystość symboliczną.

Trzeba jednak mieć świadomość jej konsekwencji: nie powstaje przez to małżeństwo w rozumieniu Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Dla niektórych Par właśnie taki charakter ceremonii jest świadomym wyborem. Dla innych ceremonia symboliczna jest uzupełnieniem wcześniejszego lub późniejszego ślubu cywilnego.

A co z ceremoniami par jednopłciowych?

Ceremonia symboliczna nie jest urzędową formą zawarcia małżeństwa, dlatego może zostać przygotowana jako prywatna uroczystość również dla Pary, która nie zawiera w Polsce małżeństwa.

Trzeba jednak oddzielić ceremonię od aktualnego stanu prawnego. Celebrant może stworzyć uroczystość, przysięgi, historię i symbolikę związku, ale ceremonia ta nie zmienia sama przez się statusu prawnego Pary.

Dlaczego ta wiedza jest tak ważna dla przyszłego Celebranta?

Bo profesjonalny Celebrant musi znać granicę między ceremonią a czynnością prawną.

Powinien umieć powiedzieć klientowi: „Tak, przygotuję i poprowadzę Waszą ceremonię”, ale również: „Samo uczestnictwo w prowadzonej przeze mnie ceremonii nie powoduje zawarcia małżeństwa w świetle polskiego prawa”.

To nie osłabia wartości usługi. Buduje zaufanie.

Celebrant nie zastępuje urzędnika. I właśnie dlatego jego rola jest inna

Brak skutku prawnego ceremonii symbolicznej bywa czasami przedstawiany jako jej ograniczenie. Tymczasem właśnie oddzielenie jej od procedury urzędowej daje ogromną swobodę.

Można budować ceremonię wokół konkretnych ludzi, ich historii, emocji, wartości, rodzin, osobistych przysiąg, muzyki, symboli, humoru i wzruszeń.

I właśnie dlatego profesjonalny Celebrant powinien znać przepisy. Nie po to, aby zostać prawnikiem, ale po to, aby dokładnie wiedzieć, gdzie kończy się prawo, a zaczyna jego własne rzemiosło.